Việc sở hữu một cây quất cảnh khỏe mạnh, trĩu quả vào mỗi dịp Tết Nguyên Đán là mong muốn của nhiều gia đình. Tuy nhiên, để tái sử dụng và đảm bảo cây ra quả đẹp cho năm tiếp theo, bạn cần nắm vững cách trồng cây quất cảnh sau tết chính xác. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ từ khâu chuẩn bị, kỹ thuật đảo quất, đến việc cung cấp dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh một cách khoa học. Nắm được bí quyết chăm sóc chuyên sâu sẽ giúp cây quất của bạn phục hồi nhanh chóng và tiếp tục phát triển mạnh mẽ.
Phục Hồi Và Xử Lý Cây Quất Ngay Sau Tết
Khi kết thúc thời gian trưng bày, cây quất thường đã tiêu hao một lượng lớn dinh dưỡng cho quả và lá, đồng thời bộ rễ có thể bị tổn thương do môi trường trong nhà và chế độ tưới không ổn định. Việc xử lý ban đầu là bước nền tảng quyết định khả năng tái sinh của cây.
Đánh Giá Sức Khỏe Cây Quất
Yếu tố tiên quyết để tái sử dụng cây quất là tình trạng sức khỏe ban đầu của nó. Cây quất khỏe mạnh là cây có bộ rễ còn nguyên vẹn, lá xanh, cành lá sum suê và không bị sâu bệnh hay hư hỏng vật lý nghiêm trọng. Cần loại bỏ ngay những cây quá yếu, thân cành bị khô hoặc đã nhiễm sâu bệnh nặng không thể phục hồi.
Trong suốt thời gian trưng Tết, việc duy trì độ ẩm ổn định cho cây là cực kỳ quan trọng. Hãy sử dụng bình xịt phun nước sạch lên tán lá 1-2 lần mỗi ngày và tưới đủ ẩm nhẹ nhàng dưới gốc cây để tránh làm lún đất, bảo vệ độ tươi của lá và giảm thiểu việc rụng quả sau đợt chơi Tết.
Xử Lý Cắt Tỉa Và Kích Rễ
Ngay sau khi kết thúc Tết, bạn cần loại bỏ hết tất cả quả còn sót lại trên cây để tập trung dinh dưỡng nuôi dưỡng thân cành. Việc này giúp cây không bị kiệt sức, tạo điều kiện cho sự phát triển của chồi và lá mới.
Tiếp theo, tiến hành ngắt khoảng một nửa (1/2) đến hai phần ba (2/3) lượng lá trên cây. Mục đích của việc tỉa lá là nhằm hạn chế nhu cầu về dinh dưỡng và lượng nước cho cây, bởi vì lúc này bộ rễ chưa phát triển đủ mạnh để hút nước ở môi trường mới.
Khoảng 10 ngày trước khi trồng lại chính thức, sử dụng các sản phẩm kích thích ra rễ chuyên dụng. Phun ướt đẫm tán lá và tưới đẫm gốc cây bằng dung dịch siêu ra rễ để kích thích bộ rễ ngủ đông hoạt động trở lại. Sau thời gian này, các rễ non mới sẽ bắt đầu hình thành, báo hiệu cây đã sẵn sàng cho giai đoạn trồng lại.
Chăm sóc quất trong thời gian tết bằng cách tưới ẩm thường xuyên
Kỹ Thuật Trồng Lại Cây Quất Sau Tết Chuẩn
Để cây quất có thể sinh trưởng bền vững trong thời gian dài, khâu chuẩn bị đất và kỹ thuật trồng lại đóng vai trò then chốt, cần đảm bảo môi trường đất tối ưu nhất cho sự phát triển của rễ.
Chuẩn Bị Giá Thể Và Đất Trồng
Quất là loại cây ưa đất thông thoáng, giàu dinh dưỡng và có khả năng thoát nước tốt. Đất trồng lý tưởng thường là đất thịt pha cát hoặc đất sét có độ xốp cao. Độ pH thích hợp cho cây quất nằm trong khoảng 5.0 đến 6.0 (chua nhẹ), giúp rễ cây hấp thụ dưỡng chất hiệu quả nhất.
Khi trồng lại, hố trồng cần được chuẩn bị kỹ lưỡng. Kích thước hố nên lớn hơn bầu đất hiện tại khoảng 15-20cm ở mỗi chiều. Tiến hành bón lót dưới đáy hố bằng 1-2kg phân vi sinh hoặc 3-5kg phân chuồng hoai mục để cung cấp nguồn dinh dưỡng hữu cơ lâu dài, giúp rễ mới phát triển mạnh mẽ.
Đảm Bảo Thoát Nước Cho Cây
Quất là loại cây rất dễ bị thối rễ nếu bị ngập úng. Nếu trồng dưới đất vườn, cần lên líp cao để tránh đọng nước, với líp rộng từ 4-6m và mương thoát nước sâu khoảng 20-30cm xung quanh. Thiết kế hệ thống thoát nước tốt sẽ ngăn chặn việc nước ngập, đảm bảo rễ cây luôn được thông thoáng.
Đối với trồng trong chậu, cần kiểm tra và đảm bảo lỗ thoát nước dưới đáy chậu không bị tắc nghẽn. Có thể lót một lớp sỏi hoặc gạch vỡ dưới đáy chậu trước khi cho đất vào để tăng cường khả năng thoát nước.
Tiến Hành Trồng Lại
Sau khi đã xử lý rễ và lá, tiến hành trồng bầu quất đã được buộc rễ gọn gàng xuống hố hoặc chậu mới. Đặt bầu cây nhẹ nhàng vào vị trí đã bón lót, đảm bảo cổ rễ ngang bằng hoặc cao hơn mặt đất một chút. Dùng tay nén chặt đất xung quanh bầu để loại bỏ túi khí, giúp rễ cây bám chắc. Sau khi trồng, tưới một lượng nước vừa đủ để làm ẩm đất.
Trước khi trồng lại 10 ngày dùng sản phẩm siêu ra rễ để thúc đẩy phục hồi
Chế Độ Dinh Dưỡng Và Chăm Sóc Định Kỳ
Chăm sóc quất sau Tết là một quá trình liên tục, yêu cầu cung cấp đủ dinh dưỡng để cây hồi phục và chuẩn bị cho chu kỳ ra hoa, kết quả tiếp theo. Việc theo dõi và điều chỉnh phân bón là chìa khóa để đạt được tán lá xanh tốt và quả đẹp.
Giai Đoạn Hồi Phục (Sau 1-2 Tháng Trồng Lại)
Trong khoảng 5-7 ngày đầu sau khi trồng, cây vẫn đang trong giai đoạn hồi phục, cần được tưới nước giữ ẩm đều đặn. Sau đó, tiến hành xới xáo nhẹ nhàng quanh gốc (cách gốc khoảng 30cm) để đất được tơi xốp, tạo điều kiện cho rễ hô hấp.
Khi cây bắt đầu ra chồi và lá non mới, có thể bắt đầu bón thúc bằng phân khoáng NPK có tỷ lệ cân đối (ví dụ 12:5:10). Mỗi gốc bón khoảng 0,5-1kg, rắc cách gốc 30cm để tránh làm cháy rễ. Việc bổ sung phân khoáng giúp quất nhanh chóng phát triển cành lá, tạo tiền đề cho quá trình tạo tán.
Duy Trì Dinh Dưỡng Bền Vững
Bên cạnh phân hóa học, việc bổ sung dinh dưỡng hữu cơ là không thể thiếu để duy trì độ màu mỡ của đất và sức khỏe bền vững của cây. Có thể luân phiên tưới hoặc bón thêm nước phân chuồng hoai mục đã được ủ kỹ để cây hấp thụ dễ dàng.
Sử dụng phân hữu cơ vi lượng, chẳng hạn như PTS9, để thay thế một phần phân chuồng. Kết hợp với việc phun lướt qua nước tăng trưởng Vườn sinh thái (nồng độ 5ml/15 lít nước khi lá non và 5ml/10 lít nước khi lá già) khoảng 15-20 ngày/lần. Phương pháp này giúp lá quất dày, xanh mướt, quả to mập, và tăng cường khả năng chống chịu sâu bệnh.
Kỹ Thuật Tạo Tán Và Tạo Thế Cây Quất Cảnh
Tạo tán và tạo thế không chỉ là công đoạn mang tính thẩm mỹ mà còn là kỹ thuật quan trọng giúp cây quang hợp tốt hơn và phân bố dinh dưỡng đồng đều. Quá trình này cần được thực hiện định kỳ và có kế hoạch rõ ràng.
Nguyên Tắc Cắt Tỉa Và Bấm Ngọn
Việc cắt tỉa cành nên được thực hiện định kỳ 7-10 ngày một lần, đặc biệt trong giai đoạn cây ra chồi non mạnh. Sử dụng dao, kéo sắc chuyên dùng để tạo vết cắt ngọt, hạn chế làm dập nát mô cây. Thực hiện công việc vào những ngày nắng ráo để vết cắt nhanh khô và tránh nhiễm nấm bệnh.
Tỉa cành giúp loại bỏ các cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc chồng chéo hoặc cành mọc ngược vào trong. Mục đích là để tán cây được thông thoáng, giúp ánh sáng mặt trời dễ dàng chiếu vào bên trong, kích thích sự phát triển của lộc mới và hoa.
Tạo Thế Và Duy Trì Dáng Cây
Người trồng quất cần tìm hiểu các dáng thế cơ bản (như thế trực, thế hoành, thế thác đổ) để áp dụng. Có thể duy trì thế sẵn có đã tạo từ năm trước hoặc uốn nắn để tạo ra thế mới. Uốn cành cần sự nhẹ nhàng, dùng dây mềm hoặc dây nhôm chuyên dụng để định hình cành.
Việc tạo thế cần sự kiên nhẫn và tầm nhìn dài hạn. Khi cắt tỉa tạo thế, hãy chú ý đến bố cục tổng thể của tán cây, đảm bảo sự cân đối và hài hòa. Cắt tỉa đúng cách còn giúp cây tập trung dinh dưỡng, kích thích ra nhiều lá và hoa hơn cho dịp Tết sắp tới.
Tạo tán, tạo thế: Duy trì thế sẵn có đã tạo từ năm trước là một kỹ thuật đòi hỏi kinh nghiệm
Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Thường Gặp
Cây quất rất dễ bị tấn công bởi sâu rệp và nấm bệnh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết ẩm ướt hoặc khi cây bị suy yếu. Việc quan sát cây hàng ngày là bắt buộc để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời, bảo vệ sức khỏe cây trồng.
Nhận Diện Và Xử Lý Sâu Rệp
Các loại sâu rệp thường gặp trên cây quất là rệp sáp, nhện đỏ và sâu vẽ bùa. Rệp sáp thường ẩn nấp ở các kẽ lá, cành non, hút nhựa làm cây suy yếu và tiết mật gây nấm bồ hóng. Nhện đỏ gây hại ở mặt dưới lá, làm lá bị vàng và rụng sớm.
Đối với những cây quất trồng với mục đích ăn quả hoặc sử dụng lá (như nấu nước tắm), không nên phun thuốc trừ sâu hóa học. Biện pháp tốt nhất là sử dụng dụng cụ làm vườn để bắt sâu bọ, hoặc dùng vòi nước mạnh xịt rửa trôi rệp. Có thể dùng các chế phẩm sinh học như dung dịch tỏi ớt, hoặc dầu khoáng sinh học để kiểm soát.
Phòng Chống Nấm Bệnh
Bệnh nấm gây hại phổ biến trên cây quất là nấm Phytophthora gây thối rễ, và các loại nấm gây bệnh đốm lá, ghẻ quả. Khi thấy lá có dấu hiệu bị đốm hoặc cây chậm phát triển, cần kiểm tra ngay.
Có thể sử dụng nước vôi hoặc nước muối pha loãng để rửa lá, hoặc tưới quanh gốc cây để sát khuẩn đất, đặc biệt sau các đợt mưa dài ngày. Đối với trường hợp nhiễm nấm nặng, cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học hoặc hóa học theo liều lượng khuyến cáo.
Kỹ Thuật Điều Khiển Ra Quả Đúng Dịp Tết (Đảo Quất)
Đây là kỹ thuật phức tạp nhất và quan trọng nhất, quyết định cây quất có ra quả, ra lộc và chín đúng vào dịp Tết Nguyên Đán hay không. Kỹ thuật này được gọi là “đảo quất” và cần được thực hiện vào khoảng trung tuần đến hạ tuần tháng 5 Dương lịch.
Mục Đích Sinh Lý Của Kỹ Thuật Đảo Quất
Đảo quất là quá trình tạo ra một cú sốc sinh lý cho cây bằng cách cắt bớt rễ và làm rụng lá. Mục đích là để cây rơi vào trạng thái ngừng sinh trưởng, sau đó được chăm sóc đặc biệt để kích thích ra hoa, kết quả đồng loạt theo ý muốn vào thời điểm định trước.
Trước khi tiến hành đảo quất, cần tưới đủ ẩm cho cây để bầu đất không bị vỡ. Sử dụng đầm sắt hoặc gỗ đầm nhẹ xung quanh gốc (cách gốc 20-30cm) để đất liên kết lại, hạn chế nứt vỡ bầu trong quá trình đào.
Kỹ Thuật Đào Và Bó Bầu
Đầu tiên, dùng cuốc, thuổng moi đất xa gốc khoảng 60-100cm tùy theo kích thước tán cây. Đào rãnh sâu khoảng 40cm, rộng 20cm. Sau đó, tỉa bỏ dần đất để tạo thành bầu đất có đường kính mong muốn. Kích thước bầu to hay nhỏ phụ thuộc vào cây và đường kính chậu định trồng lại.
Trong quá trình bỏ đất, cần chặt bỏ các rễ quá to (đường kính > 1cm) không thể quấn quanh bầu. Các rễ nhỏ, mềm hơn cần được quấn gọn gàng xung quanh bầu và dùng dây nilon buộc chặt lại qua gốc để giữ cố định bầu đất.
Kịch Bản 1: Tạo Quả Chín Đồng Loạt Đúng Tết
Sau khi đánh bầu đảo quất, đặt cây vào nơi râm mát, tránh mưa to làm rã bầu. Giữ nguyên cây trong trạng thái này trong khoảng 10-20 ngày, cho đến khi phần lớn lá héo và rụng gần hết (đạt 80-90% lá rụng). Việc làm này tạo ra sự căng thẳng cực độ.
Khi đạt được tỷ lệ rụng lá mong muốn, đem cây trồng lại vào chậu hoặc đất đã chuẩn bị và chăm sóc bình thường. Cây sẽ bật mầm, ra hoa và kết quả đồng loạt vào tháng 7-8 dương lịch. Kết quả là quả sẽ chín rộ vào tháng 1-2, đúng dịp Tết Nguyên đán.
Kịch Bản 2: Tạo Cây Quất Có Quả Xanh, Quả Chín, Lộc Non
Để tạo ra một cây có sự đa dạng về lộc, hoa và quả, cần tạo mức độ căng thẳng nhẹ nhàng hơn. Sau khi đánh bầu, đặt cây trong bóng mát chỉ 7-10 ngày, sao cho tán cây chỉ héo và rụng khoảng một nửa (1/2) số lá, sau đó đem trồng lại ngay.
Khi cây kết quả ở lứa hoa đầu và lứa hoa thứ hai (tháng 6-8), tiến hành vặt bớt 1/2 lượng quả, cắt ngọn non. Sau đó, vặt thêm 1/2 số lá bánh tẻ còn lại và bón thúc mạnh bằng phân đạm và kali, hoặc sử dụng nước tăng trưởng Vườn sinh thái. Kỹ thuật này kích thích cây tiếp tục ra hoa, kết quả và phát lộc những lứa sau, cuối năm sẽ đạt được cây “tam đại đồng đường” như ý muốn.
Tạo quả, lộc cho cuối năm bằng kỹ thuật đảo quất phức tạp
Giải Đáp Chuyên Sâu Các Thắc Mắc Về Trồng Quất
Việc chăm sóc cây quất đòi hỏi sự hiểu biết về chu kỳ sinh trưởng của nó. Dưới đây là những giải đáp chi tiết cho các câu hỏi thường gặp mà người trồng quất cảnh quan tâm.
Chu Kỳ Ra Quả Của Cây Quất
Cây quất có khả năng ra trái quanh năm, không bị giới hạn bởi một chu kỳ nhất định như nhiều loại cây ăn quả khác. Tuy nhiên, để cây cho quả chín đúng vào dịp Tết, người trồng phải áp dụng các kỹ thuật can thiệp sinh lý. Chính vì khả năng ra quả liên tục này mà kỹ thuật điều chỉnh thời điểm ra hoa, kết quả (đảo quất) trở nên cần thiết để căn chỉnh thời gian quả chín.
Kỹ Thuật Tạo Quả Xanh, Quả Chín Đồng Thời
Để quất vừa có quả xanh, vừa có quả chín, bạn phải duy trì chế độ dinh dưỡng và kích thích sinh trưởng liên tục sau khi thực hiện kỹ thuật đảo quất nhẹ (Kịch bản 2). Khoảng 5 đến 7 ngày sau khi cây hồi phục, cần xới xáo đất và bón thúc bằng phân NPK (0,5-1kg/gốc).
Quan trọng nhất là sử dụng phân hữu cơ vi lượng (như PTS9) kết hợp với phun nước tăng trưởng sinh học định kỳ 15-20 ngày/lần. Việc này giúp cây duy trì lực để liên tục ra hoa, đậu quả và phát lộc non trong suốt các tháng cuối năm, đảm bảo cây có đủ ba yếu tố xanh, chín, và lộc vào thời điểm Tết.
Tần Suất Và Mục Đích Cắt Tỉa Cành Lá
Việc tỉa lá, cắt cành hoặc uốn cành cần được thực hiện định kỳ 10-15 ngày một lần trong giai đoạn cây phát triển mạnh. Tần suất này giúp người trồng kiểm soát được hình dáng cây và loại bỏ kịp thời các cành không cần thiết.
Mục đích của tỉa cành không chỉ là thẩm mỹ mà còn là để tạo sự thông thoáng cho tán. Tỉa cành giúp cây đón được nhiều ánh sáng hơn, giảm thiểu nơi ẩn nấp của sâu bệnh. Quan trọng hơn, nó kích thích cây tập trung chất dinh dưỡng vào các cành khỏe mạnh và các vị trí ra hoa, từ đó tăng cường khả năng đậu quả cho dịp Tết năm sau.
Sau khi nắm vững cách trồng cây quất cảnh sau tết từ việc xử lý rễ, cung cấp dinh dưỡng, đến các kỹ thuật tạo tán và đặc biệt là quy trình đảo quất phức tạp, bạn hoàn toàn có thể tái sinh cây quất cảnh của mình. Sự chăm sóc tỉ mỉ và áp dụng khoa học các kỹ thuật chuyên gia này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn mang lại niềm vui lớn khi thấy cây quất tiếp tục sai trĩu quả và ra lộc non đúng vào dịp Tết Nguyên Đán sắp tới.
Ngày Cập Nhật Mới Nhất 11 Tháng mười một, 2025 by Nguyễn Nhi
Mình là Nhi nhân viên chăm sóc cây cảnh 7 năm ở bonsaibamien.com là người chịu trách nhiệm trồng và chăm sóc cây cối để duy trì cảnh quan đẹp và xanh mát, bao gồm việc tưới nước, bón phân, cắt tỉa, phòng trừ sâu bệnh.