Cách Trồng Cây Lạc Cho Năng Suất Cao: Kỹ Thuật Chi Tiết Từ A Đến Z

Lạc, hay còn gọi là đậu phộng, là cây trồng có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao. Để đạt được năng suất tối ưu với củ chắc, hạt to, việc nắm vững cách trồng cây lạc khoa học là điều thiết yếu. Bài viết này cung cấp hướng dẫn toàn diện từ khâu chuẩn bị đất đến thu hoạch, giúp bà con nông dân và người làm vườn có được vụ mùa bội thu. Chúng ta sẽ đi sâu vào các yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh, kỹ thuật bón phân chuyên sâu, và các bước chăm sóc cây lạc theo từng giai đoạn phát triển.

Sinh Học Và Chu Kỳ Phát Triển Của Cây Lạc

Hiểu rõ về cây lạc là nền tảng để áp dụng kỹ thuật trồng trọt hiệu quả. Lạc là một loại cây họ Đậu, có chu kỳ sinh trưởng đặc trưng.

Đặc Điểm Hình Thái Của Cây Lạc

Cây lạc có bộ rễ phát triển mạnh cả về chiều sâu và chiều ngang. Bộ rễ này không chỉ giúp cây hấp thu nước và dinh dưỡng mà còn là nơi các sinh vật nốt sần cộng sinh, thực hiện quá trình cố định đạm từ không khí. Thân lạc có thể đứng hoặc bò, tùy thuộc vào giống. Lá kép lông chim là đặc điểm dễ nhận biết.

Các Giai Đoạn Sinh Trưởng Chính

Chu kỳ sống của cây lạc kéo dài khoảng 90 đến 150 ngày, chia thành năm giai đoạn quan trọng.

Giai Đoạn Mọc Mầm Và Cây Con

Giai đoạn này kéo dài khoảng 10-15 ngày sau khi gieo. Hạt hút nước, nảy mầm và phát triển thành cây con có 2-3 lá kép. Đây là thời kỳ bộ rễ và các nốt sần bắt đầu hình thành và hoạt động. Kỹ thuật trồng lạc thành công đòi hỏi phải cung cấp đủ độ ẩm và dinh dưỡng lót cần thiết ngay từ đầu.

Giai Đoạn Phân Cành Và Ra Hoa

Từ 15 đến 40 ngày sau khi gieo, cây lạc phát triển thân lá mạnh mẽ. Đây là thời điểm cây ra hoa rộ. Hoa lạc có màu vàng, tự thụ phấn. Việc quản lý dinh dưỡng và nước trong giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng hoa.

Giai Đoạn Đâm Tia Quả

Khoảng 7-10 ngày sau khi hoa nở, một bộ phận gọi là “tia quả” (ginophore) sẽ mọc dài ra, uốn cong và đâm sâu vào lòng đất. Đây là điểm độc đáo của cây lạc. Quả lạc thực chất được hình thành và phát triển hoàn toàn dưới mặt đất. Bón vôi cho lạc là cực kỳ quan trọng ở giai đoạn này để cung cấp Canxi, dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của củ/quả.

Giai Đoạn Hình Thành Và Phát Triển Củ

Kéo dài từ 45 ngày sau gieo cho đến khi thu hoạch. Quả lạc phát triển, nhân hạt đầy đặn. Việc cung cấp Kali đầy đủ giúp tăng số nhân, tăng tỷ lệ hạt chắc và hàm lượng dầu.

Giai Đoạn Chín Và Thu Hoạch

Cây dần ngả vàng, lá rụng, vỏ củ chuyển màu và hạt đạt độ chín sinh lý. Thời điểm thu hoạch cần được xác định chính xác để tối đa hóa năng suất và chất lượng hạt.

Chuẩn Bị Ngoại Cảnh Và Thời Vụ Trồng Lạc

Để lạc đạt năng suất cao, các yếu tố môi trường cần được tối ưu hóa.

Yêu Cầu Về Điều Kiện Khí Hậu

Cây lạc là cây trồng ưa nhiệt. Nhiệt độ tối ưu cho suốt quá trình sinh trưởng là 25 – 30°C. Nhiệt độ thấp hơn 18°C hoặc cao hơn 35°C đều ảnh hưởng xấu đến sự ra hoa, đâm tia và phát triển củ. Lạc cũng cần lượng mưa vừa phải và phân bố đều. Lượng mưa quá lớn trong giai đoạn ra hoa đâm tia sẽ làm tia quả bị thối và nấm bệnh phát triển.

Đặc Tính Lý Tưởng Của Đất Trồng

Đất trồng lạc cần đáp ứng ba yêu cầu cốt lõi. Đầu tiên, đất phải tơi xốp để rễ phát triển sâu và rộng. Thứ hai, đất cần đủ oxy cho hoạt động cố định đạm của vi khuẩn nốt sần. Cuối cùng, đất phải mềm, dễ dàng cho tia quả đâm xuống và thuận lợi cho việc thu hoạch. Đất cát pha và đất thịt nhẹ được coi là phù hợp nhất.

Đất trồng lạc ở nước ta thường có tính chất chua và nghèo Lân. Do đó, việc cải tạo đất bằng vôi bột và bổ sung các loại phân bón NPK chứa Canxi là chiến lược bắt buộc. Việc luân canh cây trồng (cứ 2 – 3 vụ trồng lạc xen canh 1 – 2 vụ lúa hoặc ngô) cũng giúp cải tạo đất và hạn chế dịch bệnh.

Cách trồng lạc bằng hạt đơn giản

Xác Định Thời Vụ Gieo Trồng Tối Ưu

Thời vụ trồng lạc thay đổi tùy theo khu vực địa lý:

• Các tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ:
  • Vụ Xuân: Gieo từ giữa tháng 1 đến giữa tháng 2.
  • Vụ Thu Đông: Gieo từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9.
• Các tỉnh Nam Trung bộ và Tây Nguyên: Thường trồng vào đầu mùa mưa (Tháng 4 – Tháng 5) hoặc vụ Đông Xuân (Tháng 11 – Tháng 12).
• Các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long: Có thể trồng quanh năm tùy vào lịch thủy lợi và cơ cấu luân canh.

Kỹ Thuật Làm Đất Và Gieo Hạt Chuyên Sâu

Làm đất tốt quyết định 50% thành công của việc trồng lạc.

Quy Trình Làm Đất Đạt Chuẩn

Đất cần được cày sâu (20-30 cm) để tạo điều kiện cho rễ và tia quả phát triển. Sau đó bừa nhỏ, tơi xốp và sạch cỏ dại. Trước khi gieo, độ ẩm đất phải đạt khoảng 75%. Nếu đất khô, cần tưới nước vào rạch gieo hoặc tưới ngay sau khi gieo để đảm bảo hạt nảy mầm đều.

Chuẩn Bị Và Xử Lý Hạt Giống

Chọn hạt giống phải đạt chuẩn, không sâu bệnh, mẩy đều. Hạt cần được bóc vỏ cẩn thận, tránh làm tổn thương phôi. Để tăng tỷ lệ nảy mầm và phòng trừ nấm bệnh giai đoạn đầu, nên xử lý hạt giống bằng thuốc trừ nấm hoặc các chế phẩm sinh học.

Mật Độ Và Kỹ Thuật Gieo Trồng

Mật độ gieo trồng phụ thuộc vào giống lạc (giống đứng hay giống bò) và điều kiện đất đai.

• Khoảng cách hàng x cây: Thường là 30-40 cm x 15-20 cm.
• Độ sâu gieo: Khoảng 3-5 cm. Gieo quá sâu làm cây mọc yếu, quá nông dễ bị chim chuột phá hoại và hạt không đủ ẩm.

Thường gieo 1-2 hạt/hốc. Sau khi gieo, lấp đất nhẹ và nén chặt vừa phải.

Kỹ thuật trồng lạc bằng hạt năng suất

Chiến Lược Dinh Dưỡng Và Bón Phân Cho Cây Lạc

Cây lạc có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt, nhất là đối với Canxi, Lân và Kali. Việc sử dụng phân bón cân đối, như dòng Hữu Nghị NPK 13.13.13, được khuyến cáo để cung cấp đầy đủ đa trung vi lượng, giúp cây phát triển khỏe mạnh, chống chịu sâu bệnh và đạt năng suất cao. Phân bón này còn giúp giảm độ chua của đất, tạo môi trường thuận lợi cho lạc.

Vai Trò Cụ Thể Của Các Nguyên Tố Dinh Dưỡng

Đạm (Nito)

Tuy lạc có khả năng cố định đạm nhờ nốt sần, nhưng nốt sần chỉ hình thành sau khi cây mọc khoảng 1 tuần. Do đó, cần bón đạm lót và thúc sớm. Điều này giúp lạc phát triển nhanh ngay từ đầu và tạo điều kiện hình thành nhiều nốt sần hữu hiệu. Bón phân cho lạc cần tính toán lượng đạm vừa đủ, tránh bón thừa sẽ gây lốp đổ.

Lân (Phosphorus)

Lân kích thích bộ rễ phát triển, là yếu tố cần thiết cho sự hình thành nốt sần cố định đạm. Lân giúp tăng khả năng hút đạm của cây, đồng thời thúc đẩy cây ra hoa và hình thành củ sớm, từ đó giảm tỷ lệ hạt lép.

Kali (Potassium)

Kali đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển củ và nhân hạt. Kali giúp tăng số nhân, tăng tỷ lệ hạt chắc, tăng năng suất tổng thể và hàm lượng dầu trong hạt lạc. Việc thiếu Kali sẽ làm giảm chất lượng hạt.

Canxi Và Vôi Bột (Calcium)

Canxi là dinh dưỡng không thể thiếu đối với cây lạc, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đâm tia và làm củ. Thiếu Canxi sẽ dẫn đến:

• Hạt lép nhiều, không đầy đặn.
• Trái bị thối đen cuống.
• Thân mầm bị xám đen.
• Nốt sần cố định đạm kém phát triển.

Hướng Dẫn Chi Tiết Bón Phân Theo Từng Giai Đoạn

Lượng phân bón cần được chia thành nhiều lần bón để cây hấp thu tối đa, đặc biệt là khi sử dụng phân bón Hữu Nghị NPK 13.13.13 chuyên dùng.

Bón Lót (Khi Làm Đất)

Bón lót là bước quan trọng nhất trong kỹ thuật trồng cây lạc.

• Kỹ thuật: Sau khi lên luống, rạch 2 hàng dọc theo luống (cách mép luống khoảng 30cm), rạch sâu khoảng 10cm. Bón toàn bộ lượng phân chuồng hoai mục kết hợp lót Hữu Nghị NPK 13.13.13 và san phẳng mặt luống.
• Lượng phân: Bón Hữu Nghị NPK 13.13.13: 8 – 10 kg /sào 360m2.
• Bón Vôi Lần 1: Bón 50% tổng lượng vôi bột khi bừa phẳng mặt ruộng, trộn đều vào đất.

Bón Thúc Lần 1: Giai Đoạn Cây Con (10-15 ngày sau khi gieo)

Đây là thời điểm cây lạc có 2-3 lá kép và bắt đầu hình thành nốt sần.

• Mục đích: Thúc đẩy cây phát triển thân lá và bộ rễ sớm.
• Lượng phân: Bón Hữu Nghị NPK 13.13.13: 8 – 10 kg /sào 360m2.

Bón Thúc Lần 2: Giai Đoạn Ra Hoa Rộ (25-30 ngày sau khi gieo)

Giai đoạn này quyết định số lượng củ tiềm năng.

• Mục đích: Hỗ trợ quá trình ra hoa, đâm tia và chuẩn bị cho giai đoạn làm củ.
• Lượng phân: Bón Hữu Nghị NPK 13.13.13: 8 – 10 kg /sào 360m2.
• Bón bổ sung: Có thể sử dụng phân bón lá có chứa vi lượng kết hợp với các lần phun thuốc trừ sâu bệnh để tăng cường sức khỏe cây trồng.

Bón Vôi Lần 2: Giai Đoạn Tắt Hoa

• Thời điểm: Sau khi cây lạc tắt hoa khoảng 5-7 ngày, khi tia quả bắt đầu đâm xuống đất hàng loạt.
• Kỹ thuật: Bón 50% lượng vôi bột còn lại. Có thể bón trực tiếp vào gốc cây hoặc rắc đều lên thân lá, sau đó tưới nhẹ. Canxi không di động trong cây, nên việc bón trực tiếp vào vùng làm củ (dưới đất) là cực kỳ cần thiết.

Quản Lý Nước, Cỏ Dại Và Sâu Bệnh

Việc quản lý đồng ruộng là yếu tố quyết định chất lượng và năng suất củ.

Quản Lý Độ Ẩm (Tưới Tiêu)

Nước là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với lạc.

• Giai đoạn mọc mầm: Cần đủ ẩm (75%) để nảy mầm đồng đều.
• Giai đoạn ra hoa rộ và đâm tia: Đây là thời kỳ mẫn cảm nhất với thiếu nước. Nếu thiếu nước, hoa sẽ rụng, tia quả không đâm được vào đất, dẫn đến giảm năng suất nghiêm trọng. Cần tưới nước đầy đủ nhưng không để ruộng bị đọng nước.
• Giai đoạn làm củ: Tiếp tục duy trì độ ẩm vừa phải.
• Trước thu hoạch 10-15 ngày: Ngừng tưới nước để củ lạc chín đều, vỏ củ khô ráo, thuận lợi cho việc thu hoạch và bảo quản.

Phòng Trừ Cỏ Dại

Cỏ dại cạnh tranh nước, dinh dưỡng, và ánh sáng với cây lạc.

• Làm cỏ thủ công: Kết hợp xới xáo đất để làm cỏ và làm tơi xốp đất, tạo điều kiện cho tia quả đâm xuống dễ dàng. Xới lần 1 sau gieo 10-15 ngày, lần 2 sau gieo 25-30 ngày (trước khi cây đâm tia).
• Sử dụng thuốc diệt cỏ: Có thể dùng thuốc trừ cỏ tiền nảy mầm (phun ngay sau khi gieo) hoặc hậu nảy mầm (sau khi cây lạc mọc).

Quản Lý Sâu Bệnh Hại

Cây lạc thường bị ảnh hưởng bởi sâu xám, rệp sáp, sâu cuốn lá, và các bệnh như đốm lá, gỉ sắt, héo xanh vi khuẩn.

• Phòng ngừa: Luân canh cây trồng, vệ sinh đồng ruộng, chọn giống kháng bệnh, và đảm bảo dinh dưỡng cân đối. Cây lạc bón đủ phân NPK 13.13.13 thường chắc khỏe, lá dày, có màu xanh sáng, ít bị đổ và có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn.
• Trừ sâu bệnh: Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đặc trị theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc, đúng cách) khi phát hiện ổ bệnh hoặc mật độ sâu hại vượt ngưỡng cho phép. Cần chú ý phun kết hợp khi cây ra hoa, đâm tia.

Cách chăm sóc cây lạc năng suất nhất

Thu Hoạch, Xử Lý Và Bảo Quản Lạc

Thu hoạch đúng thời điểm là bước cuối cùng và quan trọng để bảo toàn năng suất cao.

Xác Định Thời Điểm Thu Hoạch

Lạc chín khi phần lớn lá bắt đầu chuyển sang màu vàng và rụng. Khi bóc thử củ, vỏ củ có vân rõ rệt và hạt đầy, lớp lụa bọc hạt chuyển sang màu hồng đặc trưng. Thu hoạch quá sớm làm giảm năng suất và chất lượng, thu hoạch quá muộn dễ làm lạc bị thối, nảy mầm hoặc khó nhổ.

Kỹ Thuật Thu Hoạch

Tùy theo diện tích, có thể thu hoạch bằng tay (nhổ) hoặc bằng máy.

• Thu hoạch thủ công: Nhổ cây lên, rũ sạch đất. Việc bón vôi đầy đủ và đất tơi xốp sẽ giúp củ lạc ít bị vết đen và dễ nhổ hơn.
• Sau khi nhổ: Phơi cây lạc trong bóng râm hoặc nắng nhẹ để củ hơi khô, sau đó tuốt củ.

Bảo Quản Sau Thu Hoạch

Củ lạc tươi cần được làm khô nhanh chóng để tránh nấm mốc (đặc biệt là nấm Aspergillus flavus sản sinh Aflatoxin gây độc). Phơi lạc trên nền sạch, thoáng gió cho đến khi độ ẩm đạt dưới 10%. Sau đó, bảo quản lạc khô trong bao bì thoáng khí, ở nơi khô ráo, mát mẻ.

Tổng Kết Kỹ Thuật Trồng Cây Lạc

Việc áp dụng đồng bộ các cách trồng cây lạc từ khâu chọn đất, bón phân cân đối (đặc biệt là Canxi và các nguyên tố đa trung vi lượng như Hữu Nghị NPK 13.13.13), quản lý nước theo từng giai đoạn sinh trưởng, và phòng trừ dịch hại sẽ đảm bảo một vụ mùa lạc bội thu với củ chắc, hạt to và chất lượng cao. Bà con hãy chú trọng đến chi tiết trong từng khâu kỹ thuật để tối đa hóa hiệu quả sản xuất.

CÔNG TY LIÊN DOANH PHÂN BÓN HỮU NGHỊ
Hotline: 0237 394 8686
Email: infor@phanbonhuunghi.vn
Địa chỉ: Khu công nghiệp và đô thị Hoàng Long, phường Tào Xuyên, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Góp ý, phản hồi cho chúng tôi nhé

Ngày Cập Nhật Mới Nhất 19 Tháng mười một, 2025 by Nguyễn Nhi